ارومیه

اکثر ساکنان شهر ارومیه را مردم آذربایجانی تشکیل می‌دهند. همچنین اقلیتی از مردمان کرد، آشوری و ارمنی در این شهر زندگی می‌کنند. تا پیش از سال ۱۹۰۰ میلادی، مسیحیان —اعم از آشوریان و ارامنه— نزدیک به نیمی از جمعیت ارومیه را تشکیل می‌دادند. بسیاری از مسیحیان ارومیه تا پیش از ۱۹۱۸ میلادی منطقه را ترک کردند و آن‌ها که مانند نیز مورد نسل‌کشی عثمانیان قرار گرفتند.

پیشینهپارسیان در مهاجرت خود از ایران‌ویج نخست در غرب و جنوب دریاچه ارومیه ساکن شدند ولی پس از آن به مهاجرت خود ادامه دادند و تا سرزمین پارس (استان فارس) پیش رفتند. جلگه ارومیه در دوران باستان در قلمرو مادها، آشوریان، و دیگر اقوام نیز قرار داشته‌است.

شاه عباس بزرگ پس از بیرون راندن عثمانی‌ها از خاک ایران در صدد برآمد طوایفی را برای مرزداری قدرتمند در بخش غربی کشور مستقر سازد. شاه عباس برای این منظور ایل افشار ساکن ابیورد خراسان و دیگر نقاط را در نظر گرفت.او کلبعلی سلطان ایمانلوی افشار را احضار نموده به لقب خانی و ریاست کل ایل افشار منصوب نمود. سپس دستور داد که ایل افشار که شمار زیادی داشتند و در ولایات عراق، فارس، کرمان و خراسان سکنی داشتند، با تمام امکانات خود حرکت کرده در جلگه ارومیه ساکن شوند.

در این جابجایی هشت هزار خانوار از شش ایل بزرگ این طایفه در جلگهٔ ارومیه استقرار یافتند و حکومت این ناحیه در اختیار کلب علی خان قرار گرفت.متن فرمان شاه عباس یکم خطاب به کلب‌علی خان که سبب این جابجایی ایلی شد در دست است.

همین پیشینه سبب شد تا شماری از سران این طایفه به‌ویژه پس از تأسیس ارتش جدید در ایران، در مناصب فرماندهی حضور داشته باشند.

حمدالله مستوفی (درگذشتهٔ ۷۴۰ ه.) در وصف ارومیه می‌نویسد: «اورمیه … باغستان فراوان دارد و از میوه‌هایش انگور خلوقی و امرود پیغمبری و آلوی زرد به غایت خوبست و بدین سبب تبارزه اگر صاحب حسنی را با لباس ناسزا یابند گویند: انگور خلوقی بچه دردرّ سوه‌اندر، یعنی: انگور خلوقی دریده‌شده سبد-اندر.»تبارزه در این جمله به معنی تبریزیان است و جمله‌ای که آورده شده به زبان آذری است که زبان مردم تبریز پیش از رواج ترکی بوده‌است.

بر پایه برخی منابع این شهر از سال ۱۹۳۰ تا پایان جنگ جهانی اول پایتخت معنوی آشوریان بوده است.برخی از آشوریان و ارامنه پس از سال ۱۹۱۴ و در میان درگیریهای روسیه و عثمانی که باعث جابجایی مکانی جمعیتی شد این شهر را ترک کردند.در زمان رضاشاه پهلوی آشوریان ایران دعوت به بازگشت به این شهر شدند و چندین هزار نفر از آنها به این شهر بازگشتند.

جغرافیاارومیه در جلگهٔ گسترده و سرسبزی به درازای ۷۰ کیلومتر و به پهنای ۳۰ کیلومتر واقع شده که اطراف آن تا کیلومترها پوشیده از باغات انگور و سیب و کشتزار است. دریاچه ارومیه در شرق و دریاچه مارمیشو در غرب این شهر قرار دارد. این شهر به علت آب و هوای معتدل و داشتن مناظر زیبا، یکی از شهرهای گردشگری ایران محسوب می‌شود. جمعیت این شهر ۵۷۷٬۳۰۷ نفر می‌باشد و نیز جمعیت شهر در سال ۲۰۰۵ میلادی، ۷۸۷٬۲۵۴ نفر پیش‌بینی شده‌است بلندی ارومیه از سطح دریا ۱۳۳۲ متر است.

مناطق دیدنیمجتمع تفریحی چی‌چست، پارک جنگلی ارومیه، بند، کوه «سیرداغ»، دریاچه ارومیه، دریاچه مارمیشو، دره قاسملو، مجتمع تجاری تفریحی باری، مسجد جامع، بنای سه گنبد، پل شهید کلانتری، آبشار سولوک، جاده امامزاده.خیابان شیخ تپه و…

سوغاتامروزه حلوا گردویی، نقل، عرق بیدمشک از رهاوردهای ارومیه هستند.

کشاورزیانگور و سیب از عمده محصولات کشاورزی شهر ارومیه می‌باشد.

سایر محصولات کشاورزی: گردو، تخمه آفتابگردان و کدو، هلو، زردآلو، شلیل، سیب، گیلاس

ورزشورزش بخش مهمی از فرهنگ ارومیه را دربرمی‌گیرد. محبوب ترین ورزش در شهر ارومیه، والیبال است. ارومیه پایتخت والیبال ایران است که این لقب به دلیل افتخارات تیم والیبال این شهر در ادوار مختلف برگزاری سوپرلیگ والیبال ایران و بازیکنان ارزنده ملی پوش ارومیه ای و نیز مربیان سطح اول این شهر است.

مسابقات والیبال جام مردان آسیا در سال ۲۰۱۰ در استادیوم شش هزارنفری غدیر ارومیه برگزار شد. هشت کشور در این رقابتها حضور داشتند که هشت تیم برتر رقابتهای جام ملتهای آسیا (۲۰۰۹) بودند.